W ubiegłą sobotę,1 marca 2025r., odbyła się V Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Dyrygent wczoraj, dziś, jutro”. Tegoroczna edycja nosiła tytuł: „Dyrygent w dziele wokalno-instrumentalnym”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Instytut Dyrygentury i Katedrę Dyrygentury Chóralnej Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu.
Prezentowało się siedmioro prelegentów. Każde wystąpienie trwało pół godziny.
Najchętniej podzieliłabym się wszystkim, czego tam się dowiedziałam, ale myślę, że nie bardzo mogę, więc chociaż przybliżę każdy omawiany temat. W razie zaciekawienia konkretnym wystąpieniem, zawsze możesz skontaktować się z danym prelegentem, na przykład poprzez uczelnię. 🙂
Tu plakat:
- 1. Dr hab. Artur Wróbel, prof. AMKL – „Poskromić Żywioły – Rola dyrygenta w prawykonaniach współczesnych utworów wokalno-instrumentalnych na przykładzie koncertu ,,Żywioły” w Filharmonii Sudeckiej”
Pan Profesor opowiadał o swoich doświadczeniach w przygotowaniu koncertu, o trudnościach z jakimi mierzy się dyrygent pracując nad prawykonaniem – rozpoczynając od współpracy z kompozytorem, który może uczestniczyć w próbach, po bycie osobą odpowiedzialną za przedstawienie dzieła publiczności po raz pierwszy. Profesor zwrócił uwagę również na możliwości, jakie daje sposobność rozmowy z artystą dzieła oraz podjął próbę opisania zawodu dyrygenta w przyszłości.
- 2. Prof. dr hab. Krystyna Krzyżanowska-Łoboda (Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach) – „Rola i zadania dyrygenta w pracy z chórem operowym”
Pani Profesor opowiedziała o realiach pracy z chórem operowym. Ciekawy może być sam tryb pracy, co nawet z samego słuchania wydaje się być niemałym obciążeniem głosowym. Przedstawione zostały różne rodzaje prób i ich specyfika. Pierwszy raz zetknęłam się z nazwą ,,próba Italiana” – czyli ,,siedząca” próba chóru, jednak już z orkiestrą. Pani Profesor opowiedziała jakie zadania czekają na dyrygenta, który pracuje z chórem operowym. Za co jest odpowiedzialny i jak zmienne warunki pracy mogą go zastać przy realizacji każdego nowego projektu.
- 3.Prof. dr hab. Bogusława Orzechowska (Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu) – „Rola kierownika muzycznego – dyrygenta w kształtowaniu dzieła w teatrze muzycznym”
To wystąpienie zawierało dużo konkretnych wskazówek przydatnych na każdym etapie pracy dyrygenta będącego kierownikiem muzycznym. Pani Profesor uświadomiła słuchaczom, jak ważna jest zaplanowana kolejność działań, tak aby każda grupa mogła się przygotować we własnym zakresie, a podczas prób wspólnych wszystko do siebie pasowało. Opowiedziała o współpracy jaka musi być pomiędzy dyrygentem a wszystkimi opiekunami grup – baletu/tancerzy, chóru, solistów i reżysera spektaklu/wydarzenia, a także o tym w jaki sposób dyrygent powinien budować więź z każdym z artystów w taki sposób, aby efekt w postaci przedstawienia, był jak najlepszy.
- 4. Dr Miłosz Bembinow (Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) – „Kompozytorska i dyrygencka perspektywa przygotowania premiery utworu wokalno-instrumentalnego na przykładach wybranych z własnej twórczości”
Pan Doktor podczas swojego wystąpienia opowiadał o pracy kompozytora – introwertyka z dyrygentem – ekstrawertykiem, z podkreśleniem trudności, jaką jest bycie zawodowo jednym i drugim J Z prezentacji mogliśmy się dowiedzieć o szczegółach pracy Doktora Bembinowa nad konkretnymi utworami, projektami. Ciekawym dla mnie zagadnieniem była praca warsztatowa z ogromnym chórem złożonym z kilku chórów. Pan Doktor opowiadał na czym się skupić na każdym etapie, aby jako dyrygent objąć opieką i prowadzeniem całość.
- 5. Prof. dr hab. Ewa Marciniec (Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku) – „Dyrygent i śpiewak – ich wspólna podróż przez dzieło muzyczne”
To bardzo ciekawy temat. Współpraca dyrygenta i śpiewaka – solisty. Pani Profesor dzięki swojemu bogatemu doświadczeniu potrafiła scharakteryzować różne style bycia dyrygentów, czego czasem podejmują się różne osoby, jednak to, co było w tym przypadku nowatorskie, to scharakteryzowanie stylów bycia śpiewaków i opis połączeń różnych konfiguracji, co może pomóc w odpowiedzi na pytanie ,,jaki typ dyrygenta będzie najlepiej pracował z danym typem śpiewaka?”. Jak zawsze w takich przypadkach, mamy do czynienia z uogólnieniem, jednak nawet z moich obserwacji wynika, że typy obu zawodów mają swoje odzwierciedlenie w konkretnych osobach i niektóre zachowania i oczekiwania powtarzają się. 😉 Pani Profesor podsumowała, że niezależnie od stylu zachowania i charakteru, najważniejszy w tej współpracy jest wzajemny szacunek, komfort pracy, zaufanie, dobra atmosfera i wspólna praca nad interpretowaniem utworu.
- 6. Prof. dr hab. Maciej Tworek (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie) – „Chór w oratoryjnej twórczości Krzysztofa Pendereckiego”
Pan Profesor opowiedział o swoim doświadczeniu wieloletniej pracy z Krzysztofem Pendereckim. Można było poznać zasady współpracy dyrygenta i asystenta dyrygenta, a także posłuchać o relacji z mistrzem, która zmieniała się na przestrzeni lat. Poprzez udział jako słuchacz wystąpienia pana Profesora można było choć w małym stopniu poznać samego Krzysztofa Pendereckiego. Oczywiście można także przeczytać opis biografii w książkach, na stronie Internetowej, jednak to nie to samo, co posłuchać o kompozytorze opowieści, które opowiada przyjaciel, bliski współpracownik. W prezentacji można było dostrzec też wskazówki dla dyrygenta dotyczące wykonywania muzyki współczesnej oraz porady dotyczące sposobu, w jaki można pomóc chórzystom w oddaniu prawdziwych emocji w utworze.
- 7. Prof. dr hab. Agnieszka Franków-Żelazny (Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu) – „Rola chórmistrza w przygotowaniu dzieła wokalno-instrumentalnego”
Wystąpienie Pani Profesor było ostatnim podczas tegorocznej konferencji. Dotyczyło pracy chórmistrza podczas trzech etapów przygotowania dzieła: przed próbami, w czasie prób samego chóru oraz w czasie prób tutti – z orkiestrą. Miałam wrażenie, że prezentacja pani Profesor to w zasadzie gotowa instrukcja dla dyrygenta, opisująca krok po kroku co dokładnie należy zrobić na danym etapie będąc chórmistrzem, który przygotowuje chór do poprowadzenia przez innego dyrygenta. Pani Profesor w swoim wystąpieniu podkreślała jak ważne jest, aby chórmistrz uwrażliwił swoich chórzystów na gest dyrygencki, aby podczas prowadzenia ich przez inną osobę łatwiej było im się porozumieć z dyrygentem i reagować na to, czego od nich oczekuje. Wytłumaczyła także, jak ważne jest to, aby chór był przygotowany do samodzielności w pracy z inną osobą, żeby nie potrzebował podczas występu swojego chórmistrza i mógł podążać za inną osobą.
Po zakończonych wystąpieniach odbył się panel dyskusyjny, podczas którego publiczność mogła zadawać pytania każdemu z prelegentów. Zagadnienia, które interesowały słuchaczy były zróżnicowane. Pojawiły się pytania związane ze współpracą dyrygenta ze śpiewakiem, z gestem dyrygenckim, metodyką pracy z orkiestrą młodzieżową, metodyką pracy z chórem nad utworem współczesnym i współpracą dyrygenta z kompozytorem na różnych etapach przygotowań.
Wszystkie tematy były bardzo ciekawe i poruszały zróżnicowane zagadnienia, dzięki czemu coś, co nawet pozornie nie było dla nas, mogło zawierać cenną wskazówkę do naszej dalszej dyrygenckiej pracy. Jestem zadowolona z udziału w konferencji i mam sporo przemyśleń na temat sposobu pracy, planowania wszystkich poszczególnych etapów i tego, jak powinna wyglądać współpraca poszczególnych grup, aby efekt wyszedł jak najlepiej, przy zachowaniu dobrej atmosfery i komfortu pracy.
Mam nadzieję, że chociaż nieco przybliżyłam Ci przedstawione tematy, rozbudziłam Twoją ciekawość i zachęciłam do udziału w Konferencji za rok. Warto! 🙂