Niedługo na uczelniach rozpocznie się semestr letni. Dla studentów ostatnich lat studiów licencjackich i magisterskich Edukacji artystycznej w zakresie sztuki muzycznej oznacza to konieczność skupienia się na swoim dyplomie dyrygenckim. Od czego zacząć? O czym pamiętać? Tym wpisem postaram się rozwiać wszystkie Twoje wątpliwości 🙂
Najłatwiej chyba będzie zacząć od pewnego ćwiczenia. Niektórzy nazywają to wizualizacją. Wyobraź sobie taką sytuację:
Stoisz w kulisach. Wokół panuje cisza i skupienie. Nagle konferansjer wypowiada Twoje imię i nazwisko zapraszając Cię na scenę. Rozlegają się brawa. Wychodzisz zza kulis i czujesz na sobie mocne sceniczne światło. Na scenie już czeka na Ciebie Twój zespół – spokojny i gotowy do występu. Czujesz lekki stres, ale i dumę, ponieważ jesteś dobrze przygotowany.
I teraz spróbuj odpowiedzieć sobie na pytania:
- Kto znajduje się w Twoim zespole? Czy są to instrumentaliści, chórzyści? Ile jest osób?
- Jaki zaprezentujesz repertuar?
- Jak wyglądasz? Czy widzisz swoją fryzurę, ubranie, makijaż? Jeśli na co dzień nosisz okulary, to czy podczas występu zdecydowałeś się na soczewki?
Czy widzisz wszystko wyraźnie? Może nie jesteś pewny niektórych elementów? Zakładam, że Czytelnicy są na różnym stopniu przygotowania do swojego dyplomu, dlatego przejdźmy cały proces od samego początku.
Jak przygotować swój dyplom dyrygencki krok po kroku
1. Sprawdź wytyczne swojej uczelni dotyczące całego przebiegu koncertu
Na stronie swojej uczelni znajdziesz regulamin dotyczący dyplomowania, a tam informacje na temat długości Twojego wystąpienia, terminu, w którym powinno się odbyć (np. po zdaniu wszystkich egzaminów, podczas ostatniego semestru lub roku studiów – czasem można poprowadzić koncert sporo wcześniej przed ostatnią sesją) jaki repertuar jest wymagany, kto powinien być w komisji, itd. Przeczytaj te informacje bardzo uważnie, ponieważ te, przekazywane ustnie, mogą nie być sprawdzone.
2. Wybierz repertuar
Znając już wymagania, zastanów się co chcesz pokazać podczas występu. To jest pokaz Twoich dyrygenckich umiejętności. Powinien być na tyle trudny, żeby zmobilizował Cię do pracy i żebyś miał frajdę z przygotowań, a na tyle dla Ciebie łatwy, żebyś zdążył opanować wszystkie potrzebne elementy w ruchu dyrygenckim i mógł się na scenie skupić na interpretacji. Pamiętaj o liczbie utworów, długości ich trwania i o innych wymogach (np. obowiązująca epoka, zróżnicowanie stylu lub składu wykonawczego).
3. Wybierz swój zespół
Już wiesz jakie utwory chcesz zaprezentować. Teraz zdecyduj kto ma je wykonać. Czy są to utwory na chór? Zespół instrumentalny? Sprawdź partyturę utworu i zobacz jakich wykonawców potrzebujesz. Następnie zastanów się, czy musisz zebrać swój skład, czy możesz skorzystać z już istniejącego – np. z chóru akademickiego, zespołu wokalnego istniejącego na Twojej uczelni, orkiestry czy big bandu. Jeśli nie, może w Twojej okolicy istnieje chór parafialny, szkolny lub orkiestra dęta – spróbuj poprosić dyrygenta tej grupy o pomoc. Większość się zgadza, ponieważ jest to dla zespołu dodatkowa okazja do występu i pracy z innym dyrygentem. Jeśli żadna z tych propozycji nie jest możliwa – poproś swoich kolegów studentów o zaśpiewanie/zagranie dla Ciebie.
4. Wyznacz terminy prób
Kiedy masz już wyznaczony termin dyplomu, od razu poinformuj swój zespół. Jeśli się okaże, że ktoś nie będzie mógł na nim być, trzeba będzie znaleźć zastępstwo na jego miejsce. Lepiej to zrobić jak najszybciej. Wyznacz też od razu termin próby generalnej i ważne próby wspólne – powiedz zespołowi, że te terminy również są obowiązkowe, aby występ się udał. Próby sekcyjne, od których rozpoczniesz przygotowania, łatwiej ustalić, ponieważ są w mniejszym składzie.
5. Zadbaj o materiały dla zespołu
Jeśli wybierasz nieznane zespołowi utwory, zadbaj, aby każdy miał wydrukowaną partyturę, lub dostęp do niej w wersji elektronicznej, jeśli korzysta z tabletu. Poproś, żeby na próbach mieli ze sobą swoje egzemplarze. Jeśli wprowadzisz dodatkowe ustalenia, dobrze, aby mieli je zapisane. Czasem trzeba kupić materiał nutowy dla zespołu. Zapytaj, czy Twoja uczelnia mogłaby Cię w tym wesprzeć. Jeśli chcesz je kupić z zagranicznego serwisu, zrób to, kiedy jeszcze nie goni Cię czas, ponieważ czasem czeka się na nie kilka dni.
6. Przed każdą próbą wyznacz jej cel
Pomyśl, co chcesz osiągnąć na konkretnej próbie. Czy chcesz wyćwiczyć wykonawczo trudne miejsce, czy ustalić ważne miejsca w utworze, kiedy koniecznie muszą na Ciebie spojrzeć, żeby nie rozpoczęli zbyt szybko – pamiętaj, że Twoi muzycy też się stresują wystąpieniem 🙂 Staraj się osiągać zamierzony cel, aby praca szła do przodu.
7. Konsultuj się ze swoim nauczycielem prowadzącym
Twój nauczyciel dyrygowania powinien zobaczyć postępy w przygotowaniach. Zaproś go na próbę, podziel się swoimi wątpliwościami dyrygenckimi, poproś o radę. Na pewno będzie chciał Ci pomóc i podpowie, co można jeszcze ulepszyć.
8. Poznaj scenę, na której wystąpisz
Najczęściej jest to aula, którą dobrze znasz. Jeśli jednak zdecydowałeś się na dyplom w kościele, sprawdź jaki jest w nim pogłos, jaka temperatura (to ważne dla strojenia instrumentów i dla ubioru Twojego i zespołu). To samo w przypadku innych sal – sprawdź akustykę, sposób w jaki należy ustawić zespół, aby każdy się zmieścił.
9. Zadbaj o nagłośnienie
Jeśli uczelnia lub instytucja w której wystąpisz Ci tego nie zapewnia, poproś studenta specjalizującego się w realizacji dźwięku o nagłośnienie Twojego koncertu. Może się zdarzyć, że i on zrealizuje dzięki temu swój dyplom realizatorski 😉
10. Pomyśl o swoim występie jako o całości
Zastanów się w jakiej kolejności Twój zespół wejdzie na scenę, kiedy Ty się na niej pojawisz, czy ktoś Cię zapowie, w jaki sposób ukłonisz się Ty i czy ukłonisz zespół – przećwiczcie to na próbach. Jeśli masz w repertuarze utwór a cappella, pomyśl, czy podasz dźwięki z kamertonu, czy poprosisz pianistę o podanie dźwięków z instrumentu. Jeśli dyrygujesz orkiestrą – czy masz w ręku batutę? Pomyśl sporo wcześniej o tym, w czym wystąpisz. Przymierz swoje ubranie i sprawdź, czy nie krępuje ono ruchów. Zastanów się też jak chcesz, aby prezentowała się Twoja grupa. Może chciałbyś, aby miała wspólny element? Może wybierzesz wspólny kolor ubioru? Poinformuj o tym swoją grupę ze sporym wyprzedzeniem, aby miała czas się do tego przygotować.
11. Podziękuj
Pomyśl czy ze sceny będziesz mieć możliwość, aby podziękować ważnym dla Ciebie osobom i Twojemu zespołowi. Czasem jest na to przestrzeń w występie. Jeśli się na to zdecydujesz, ułóż sobie treść takiego podziękowania wcześniej.
W niektórych sytuacjach dyrygenci mający dyplom jednego dnia wręczają swojemu nauczycielowi lub całej komisji kwiaty. To też trzeba wcześniej przygotować. Najlepiej zapytaj starszych studentów jaki jest zwyczaj na Twojej uczelni i jak do tej sprawy podchodzi Twój nauczyciel.
Warto też podziękować swojemu zespołowi, szczególnie, jeśli był to dla nich dodatkowy wysiłek. Ty będziesz wiedzieć najlepiej jak to zrobić 🙂
12. Zadbaj o jak najlepsze uwiecznienie tego dnia
To będzie piękna pamiątka dla Ciebie i Twoich bliskich, którzy towarzyszyli Ci w drodze do stanięcia na scenie. Pewnie Twoja rodzina i przyjaciele będą robić zdjęcia i nagrywać filmy telefonem, jednak warto zadbać też o bardziej profesjonalne ujęcia. Kamerzysta ustawi pewnie kilka kamer, z których powinno być widać całą scenę z zespołem, zbliżenie na Twoje gesty, a czasem i Twoją mimikę i uśmiech, który skierujesz do swojej grupy. Fotograf znajdzie takie miejsca, żeby zrobić Ci wyraźne, dobre zdjęcia podczas występu, ukłonów, jak również później, kiedy cieszysz się z bliskimi lub gratuluje Ci Twój nauczyciel dyrygowania. Warto takie chwile mieć utrwalone nie tylko w pamięci.
Masz jeszcze trochę czasu, zapytaj swoich znajomych, którzy dyplom mają za sobą, kogo poprosili o zrobienie zdjęć i nagranie. Taka osoba ma już doświadczenie w pracowaniu w tej konkretnej sali, wie jak dobrać parametry do oświetlenia i gdzie postawić kamerę, żeby obraz był zadowalający. A i Ty będziesz mógł się zawczasu przekonać, czy ujęcia koncertowe tej konkretnej osoby Ci się podobają, bo zapewne znajdują się one w jej portfolio. Taka usługa nie jest tania, jednak jeśli zajmiesz się tym tematem już teraz, może uda Ci się przekonać swoją grupę, która będzie miała swój dyplom tego samego dnia, żebyście się na to razem ,,złożyli”. Wtedy kamerzysta tylko raz będzie musiał ustawić kamery, a fotograf też znajdzie swoje strategiczne miejsca na całe wydarzenie i tylko raz będą musieli do tej sali przyjechać, więc ostatecznie zapłacicie mniej, a oni więcej zarobią, ponieważ będą mieli więcej materiału do pracy. Korzyści obopólne 🙂
Oprócz pamiątki zyskasz też materiał do swojego portfolio dyrygenckiego. Dzięki temu nie tylko pochwalisz się na swoich mediach społecznościowych, że pewien etap w Twoim życiu został zakończony, ale i będziesz mieć co pokazać wybierając się na kolejne studia muzyczne (na przykład na drugi stopień swoich studiów), starając się o przyjęcie na warsztaty dyrygenckie, staż czy do pracy w konkretnym miejscu. Dzięki profesjonalnemu materiałowi Twój występ dużo zyska w oczach widza, który nie był osobiście na Twoim dyplomie.
A teraz wróćmy do ćwiczenia z samego początku tego wpisu: jeszcze raz spróbuj sobie wyobrazić swój dyplom dyrygencki. Czy niektóre elementy stały się bardziej wyraźne? Czy teraz widzisz kto jest razem z Tobą na scenie, kto siedzi na publiczności, jakie utwory wykonuje Twój zespół i z jaką lekkością dyrygujesz?
Mam nadzieję, że tak. Daj znać w komentarzu 😉
Rada na zakończenie
Na koniec chciałabym jeszcze Ci coś doradzić. Być może bardzo przejmujesz się wspomnianym nadchodzącym wydarzeniem. Może masz wielkie oczekiwania względem tego występu, a może dyrygowanie nie jest Twoją mocną stroną i chcesz go tylko przeżyć, żeby uzyskać upragniony dyplom ukończenia studiów. Niezależnie od Twojego podejścia, spróbuj przygotować się do tego dnia najlepiej jak umiesz, a gdy on nadejdzie – ciesz się nim! Wtedy zobaczysz, że otaczają Cię wspierający ludzie, którzy trzymają za Ciebie kciuki. To będzie wspaniały dzień. 🥰
